Podział majątku po rozwodzie

Podział majątku wspólnego małżonków to jedna z najtrudniejszych tzw. spraw działowych. Są to sprawy skomplikowane pod względem faktycznym i prawnym. Sam podział może odbyć się polubownie lub przed sądem. Sprawdź, kiedy powstaje ustawowa wspólność majątkowa małżeńska, co wchodzi w skład majątku wspólnego oraz jak ewentualnie podzielić majątek wspólny.

Podział majątku wspólnego a rozwód

Czy podział majątku po rozwodzie jest konieczny? Choć nie ma prawnego obowiązku dokonania takiego podziału, warto go przeprowadzić, aby dopełnić sprawę rozstania i rozwodu również o wspólne rzeczy: ruchomości czy nieruchomości, tj. dom, mieszkanie, samochód, wyposażenie mieszkania, sprzęty audiowizualne itd.

Na czym polega podział majątku? Podział majątku wspólnego polega na tym, aby określone składniki majątkowe stały się tylko i wyłącznie własnością jednego a nie obojga małżonków. Jednak podział majątku wspólnego nie jest uzależniony od rozwodu, ponieważ może nastąpić: przed rozwodem, w jego trakcie rozwodu lub kilka lat po rozwodzie.

Najczęściej spotykany jest podział majątku po rozwodzie. Może on się odbyć polubownie w drodze zawarcia umowy albo poprzez orzeczenie sądu. Niemniej jednak można połączyć ze sobą rozwód i podział majątku, tak aby przeprowadzić te sprawy razem.

Majątek nie musi być podzielony równo po połowie pomiędzy małżonkami. Można ustalić, np. nierówne udziały małżonków w majątku wspólnym.

Przykład:

Pani Agnieszka i Pan Robert zawarli małżeństwo 1 września 2012 roku. Pani Agnieszka jest handlowcem w hurtowni elektronicznej i zarabia 6000 zł netto. Pan Robert jest managerem w klubie sportowym i zarabia 6500 zł netto. Pani Agnieszka i Pan Robert zawsze maksymalnie wykorzystywali swoje siły finansowe, świadczyli pracę w godzinach nadliczbowych oraz wykonywali dodatkowe zlecenia. Pani Agnieszka zdradziła Pana Roberta z kolega z pracy. Rozwód został orzeczony z wyłącznej winy żony. Pan Robert chciałby ustalić nierówne udziały w majątku wspólnym. W tym stanie faktycznym, choć mamy do czynienia z rozwodem z winy, zdradą i podziałem majątku, nie ma podstaw do tego, aby ustalić nierówne udziały małżonków w majątku wspólnym. Niemniej jednak z ważnych powodów sąd może ustalić nierówne udziały w majątku wspólnym.

Klienci często pytają, czy najpierw powinien odbyć się rozwód czy sprawa o podział majątku. Odpowiedź na to pytanie jest uzależniona od konkretnej sytuacji faktycznej i prawnej danego klienta. Dlatego zawsze warto skorzystać z porady prawnej, aby przygotować indywidulaną strategię działania.

Wniosek o podział majątku wspólnego

Podział majątku wspólnego małżeństwa może zostać wykonany na drodze sądowej lub polubownie (pozasądowy). Aby dokonać podziału sądowo należy najpierw złożyć odpowiedni wniosek o podział majątku wspólnego.

Wniosek ten może być zawarty już w pozwie o rozwód składanym do sądu okręgowego albo w nowym postępowaniu, które zostanie wszczęte po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej przed sądem rejonowym. We wniosku należy dokładnie określić, co wchodzi w skład majątku wspólnego, jaka jest wartość składników majątku wspólnego oraz jak ma nastąpić podział majątku, tzn. który z małżonków ma otrzymać daną rzecz.

Nie ma uniwersalnego wzoru wniosku o podział majątku wspólnego. Najlepiej, aby taki wniosek sporządził adwokat, który dopasuje strategie działania do indywidualnych potrzeb klienta.

Wniosek o podział majątku wspólnego do sądu składa się do sądu rejonowego albo do sądu okręgowego, jeżeli składany jest równocześnie z pozwem o rozwód. Możliwy jest nie tylko całościowy, ale także częściowy podział majątku wspólnego.

Podział majątku wspólnego przed rozwodem

Podziału majątku wspólnego można dokonać jeszcze przed samym rozwodem, tj. przed wszczęciem postępowania o rozwód, czyli przed złożeniem pozwu o rozwód. Możliwy jest zarówno podział majątku przed rozwodem jak i podział majątku bez rozwodu. Takiego podziału majątku można dokonać w drodze umowy o podział majątku wspólnego.

Umowa powinna być sporządzona w formie aktu notarialnego, jeżeli w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość. W razie chęci podziału majątku przed rozwodem konieczne jest zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej, w której małżonkowie pomiędzy sobą ustanowią ustrój w postaci rozdzielności majątkowej (tzw. rozdzielność majątkowa przed rozwodem u notariusza).

Nie istnieje żaden wzór na podział majątku wspólnego albo rozdzielność majątkową. Rozwiązanie prawne musi być zawsze dopasowane do danego klienta.

Podział majątku po rozwodzie

Na podział majątku wspólnego po rozwodzie (w przypadku rozwodu z orzeczeniem o winie jednego z małżonków) „wina” nie ma żadnego wpływu na to, w jaki sposób majątek wspólny zostanie podzielony. Również kwestia dzieci (miejsce zamieszkania dziecka) nie ma na to wpływu.

Podział majątku po rozwodzie może być dokonany na drodze:

  • polubownej (umowa o podział majątku wspólnego);
  • sądowej (postanowienie w sprawie o podział majątku wspólnego, które wydane jest po przeprowadzeniu postępowania, na wniosek jednego z małżonków).

Podział polega na tym, że składniki majątkowe przypadają na rzecz jednego z małżonków z obowiązkiem spłaty bądź dopłaty na rzecz drugiego z małżonków. Zdarzają się sytuacje, kiedy mamy do czynienia z sytuacją – braku podziału majątku wspólnego po rozwodzie.

Często klienci naszej kancelarii pytają, ile mam czasu na podział majątku po rozwodzie? Roszczenie o podział majątku wspólnego nie ulega przedawnieniu, więc może się odbyć nawet kilka lat po rozwodzie.

Sprawy działowe są bardzo skomplikowane i długotrwałe. Zdarza się, że trwają kilka lat z uwagi na brak porozumienia małżonków oraz konieczność sądownej wyceny majątkowej przez biegłych poszczególnych składników. Z tego względu w sprawach działowych zawsze warto skorzystać z mediacji.

Sprawa o podział majątku przy rozwodzie

Jak wygląda sprawa o podział majątku? Sprawa o podział majątku razem z rozwodem odbywa się w sądzie okręgowym, gdzie składa się pozew rozwodowy wraz z wnioskiem o podział majątku. To sąd okręgowy, orzekając w sprawie o rozwód, także dokonuje podziału majątku wspólnego na zgodny wniosek małżonków.

Najczęściej z takim podziałem mamy do czynienia, gdy małżonkowie przez rozwodem ustalą wspólne stanowisko stron w drodze negocjacji przedprocesowych, negocjacji procesowych albo mediacji.

Ile trwa sprawa o podział majątku w sądzie? Taka sprawa w sądzie jest najszybszym i najtańszym sposobem podziału majątku wspólnego. Po wcześniejszym przyjęciu przez małżonków warunków podziału majątku, może się on odbyć nawet na jednej rozprawie. Czas trwania podziału majątku wspólnego jest jednak ściśle związany z samym stopniem skomplikowania sprawy.

Nierówny podział majątku po rozwodzie

Z ważnych powodów każde z małżonków może żądać ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym. Nierówne udziały w majątku wspólnym (nierówny podział majątku wspólnego) mogą zostać ustalone przez sąd z ważnych powodów. Zasadą jest, że małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Wyjątkiem zaś są nierówne udziały w majątku wspólnym.

W orzecznictwie przyjmuje się, że ważnym powodem jest rażące lub uporczywe naruszanie przez jednego z małżonków obowiązków wobec rodziny, jak również długotrwała separacja zawiniona przez danego małżonka.

Istotnym czynnikiem dla ustalenia nierównych udziałów jest stopień przyczynienia się do powstania majątku wspólnego. Orzecznictwo sądowe w zakresie podziału majątku wspólnego jest bardzo bogate.

Nieruchomości (dom, mieszkanie) a podział majątku wspólnego po rozwodzie

Majątkiem wspólnym dzielą się wyłącznie małżonkowie. Istotną kwestią dla nich jest podział mieszkania lub podział domu po rozwodzie. Dzieci nie mają prawa do majątku wspólnego. Niemniej jednak sąd powinien wziąć pod uwagę sposób zaspokajania potrzeb mieszkaniowym przez małżonka, który jest rodzicem pierwszoplanowym (dzieci mają przy nim i mają przy nim orzeczone miejsce zamieszkania).

Często małżonkowie są właścicielami mieszkania lub domu na zakup którego zaciągnęli kredyt. Podkreślić należy, że w sprawie o podział majątku dzielone są wyłącznie aktywa. Nie są dzielone pasywa, czyli np. kredyty.

Bardzo często klienci mają mieszkania kupione przed ślubem, czyli przed zawarciem małżeństwa. Takie mieszkanie nie stanowi majątku wspólnego, lecz współwłasność stron. Jeżeli dom bądź mieszkanie należy do jednego z małżonków to nie podlega podziałowi. Niemniej jednak można rozważyć rozliczenia nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty męża.

Koszty sprawy o podział majątku wspólnego

Sprawy o podział majątku wspólnego są jedynymi z najbardziej skomplikowanych pod względem faktycznym i prawnym spraw. Są także bardzo długotrwałe i kosztowne.

Ile więc kosztuje podział majątku wspólnego? Opłata sądowa w sprawie o podział majątku wspólnego wynosi 1000 zł. Zazwyczaj zaliczki na opinie biegłego wynoszą od kilkuset złotych do kilku tysięcy złotych. Koszt jednej opinii biegłego w wypadku ruchomości to koszt kilkuset złotych. Koszt jednej opinii biegłego w wypadku ruchomości to kilka tysięcy złotych.

Minimalne honorarium w zakresie stawek adwokackich jest następujące, biorąc pod uwagę wartość majątku wspólnego:

·  powyżej 50 000 zł do 200 000 zł – 5400 zł;

·  powyżej 200 000 zł do 2 000 000 zł – 10 800 zł;

·  powyżej 2 000 000 zł do 5 000 000 zł – 15 000 zł;

·  powyżej 5 000 000 zł – 25 000 zł.

Łączny koszt takiej sprawy, biorąc pod uwagę koszty sądowe i adwokackie wynosi od kilku do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Najszybszym i najtańszym rozwiązaniem jest podział majątku wspólnego dokonany wskutek mediacji i zawarcia stosownej umowy o podział majątku w formie aktu notarialnego. Jest to znacznie tańsze niż całokształt kosztów związanych z postępowaniem sądowym.

Jeśli szukasz adwokata do sprawy o podział majątku, skontaktuj się z naszą kancelarią.

Autor: Adwokat Anna Gręda-Adamczyk