Na letnie wakacje czekamy cały rok. Często już zimą przeglądamy oferty first – minute, rezerwujemy miejsce i wpłacamy zaliczkę. Długo przed urlopem widzimy już oczami wyobraźni jak spędzamy długo wyczekiwane wakacje. Fotografie, które oglądamy w katalogach biur podróży przedstawiają czysty oraz zadbany hotel, przestronne i słoneczne pokoje hotelowe, stoły uginające się od egzotycznych potraw, szeroką i piaszczystą plażę oraz lazurowe morze. Co jednak zrobić, gdy po przybyciu do hotelu okazuje się, że przedstawione zdjęcia w katalogu to jedynie mrzonka a pokój jest mały, ściana zagrzybiona z oknem wychodzącym na magazyn, plaża brudna, a klimatyzacja nie działa?

W języku potocznym używamy często w sposób zamienny określeń zwłoka i opóźnienie. Często słyszymy: „Jestem w zwłoce!” lub „mam opóźnienie”. Adwokaci używają tych określeń jednak w innym znaczeniu. W prawie inne są definicje i konsekwencje zwłoki i opóźnienia. W opóźnieniu jest ten, kto nie wykonuje swojego zobowiązania w terminie bez swojej winy.

Przykład nr 1: w opóźnieniu jest dłużnik, który nie wykonał mebli kuchennych w umówionym terminie, bo spalił mu się cały warsztat wraz z przygotowanymi meblami i narzędziami. W zwłoce jest zaś ten, kto nie wykonuje swojego zobowiązania w terminie ze swojej winy i ponosi za to odpowiedzialność.

Przykład nr 2: dłużnik zapomniał zapłacić w umówionym terminie wynagrodzenia za wykonane meble kuchenne.

Zaliczka jest świadczeniem pieniężnym w postaci zapłaty umówionej sumy pieniężnej przez dłużnika wierzycielowi na poczet świadczenia pieniężnego (ceny – umowa sprzedaży, wynagrodzenia – umowa o dzieło, umowa zlecenia), które będzie uiszczone w przyszłości. Zaliczka zostaje więc zaliczona na poczet przyszłego świadczenia jednej ze stron umowy. W razie niewykonania umowy zaliczka podlega zwrotowi w całości.

Zadatek jest świadczeniem (niekoniecznie pieniężnym – mogą to być zarówno pieniądze jak i jakaś rzecz) danym przy zawarciu umowy. W razie wykonania umowy zadatek także ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała. W wypadku, gdy jest to niemożliwe (gdy została dana rzecz a nie pieniądze) zadatek podlega zwrotowi.

Jeżeli strona wnosi pismo do sądu to zobowiązana jest uiścić od niego opłatę. Większość pism, kierowanych do sądu, podlega opłacie. W szczególności opłacie podlegają następujące pisma: pozew, apelacja, zażalenie, zarzuty od nakazu zapłaty.

Opłacie sądowej nie podlegają: odpowiedź na pozew, pismo procesowe złożone w toku sprawy, sprzeciw od nakazu zapłaty, wniosek o zabezpieczenie złożony w pozwie lub wniosku.

Opłata, którą należy uiścić, może być stosunkowa lub stała.

W sprawach majątkowych przewidziana jest opłata stosunkowa, który wynosi zazwyczaj 5% wartości przedmiotu sporu.

Kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, które polega na tym, że naprawienie szkody wyrządzonej wierzycielowi, która spowodowana jest niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania niepieniężnego, nastąpi przez zapłatę określonej sumy pieniędzy.

Dłużnik ma prawo żądać zmniejszenia kary umownej w sytuacji, gdy jest ona rażąco wygórowana. Rażąco wygórowana kara umowna to kara umowna w takiej wysokości, której system prawny nie może tolerować ze względu na ochronę słusznych interesów wierzyciela. Rażąco wygórowana kara umowna powinna być więc już „na pierwszy rzut oka” w sposób jaskrawy nieproporcjonalna do stopnia niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego.